Yasal Çerçeve
| Düzey | Belge |
|---|---|
| AB Direktifi | WEEE 2012/19/EU (atık kontrol), RoHS 2011/65/EU (zararlı madde) |
| Türkiye | Atık Elektrikli ve Elektronik Eşyaların Kontrolü Yönetmeliği (AEEE) |
| Bakanlık | Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı |
| Toplama | Belediyeler + akredite firmalar |
AEEE Kategorileri
LED yılbaşı süsleme ürünleri AEEE Yönetmeliği kapsamında:
| Kategori | İçerik |
|---|---|
| 1. Büyük ev aletleri | Hariç |
| 2. Küçük ev aletleri | Hariç |
| 3. Bilgi teknolojileri | Hariç |
| 4. Tüketici elektroniği | Hariç |
| 5. Aydınlatma armatürleri | LED ip ışık, perde, motif |
| 6. Elektrikli ve elektronik aletler | Driver, kontrol pano |
| 7-10 | Hariç (tıbbi, izleme, vending vb.) |
Toplama Kanalları
1. Belediye E-Atık Konteyneri
Çoğu ilçe belediyesi yerleşim merkezlerinde e-atık konteyneri sağlıyor. Liste:
| Şehir | Tipik Nokta |
|---|---|
| İstanbul | İlçe belediye, AVM, mahalle muhtarlık |
| Ankara | Mahalle merkez, ilçe belediye |
| İzmir | Mahalle, sahil parklar |
| Bursa | İlçe belediye, AVM |
| Antalya | Mahalle, sahil otel toplama |
Belediye web sitesi veya e-atık araması ile lokasyon doğrulanır.
2. Perakende Mağaza Geri Kabul
| Mağaza | Politika |
|---|---|
| Bauhaus | Eski LED + ampul ücretsiz kabul |
| MediaMarkt | Elektronik geri kabul programı |
| Teknosa, Vatan | Kategori bazında kabul |
| IKEA | Aydınlatma ürünü değişim |
Detay perakende mağazaların atık yönetim sayfaları.
3. Akredite Atık Yönetim Firması (Kurumsal)
Kurumsal projelerde:
| Hizmet | Açıklama |
|---|---|
| Sözleşmeli toplama | Sezon sonu firma teslim alır |
| Belge | Atık beyan formu (Bakanlık) |
| Sertifika | Geri dönüşüm sertifikası verilir |
| Maliyet | Sezon başı kalem (sözleşmede yazılı) |
AVM, otel, plaza projelerinde atık beyan formu kurumsal denetimde sorulur.
RoHS — Zararlı Madde Sınırları
RoHS Direktifi 2011/65/EU LED ürünlerinde sınırlanan zararlı maddeler:
| Madde | Sınır |
|---|---|
| Kurşun (Pb) | 0.1% |
| Cıva (Hg) | 0.1% (LED'de zaten yok) |
| Kadmiyum (Cd) | 0.01% |
| Krom (VI) | 0.1% |
| PBB (polibromlu bifenil) | 0.1% |
| PBDE (polibromlu difenil eter) | 0.1% |
| DEHP, BBP, DBP, DIBP (ftalatlar) | 0.1% |
CE belgeli LED ürünleri RoHS uyumludur — etiket üzerinde ek "RoHS Compliant" beyanı bulunabilir.
Geri Dönüşüm Süreci
LED ürünün ayrıştırılması:
| Bileşen | Geri Dönüşüm Akışı |
|---|---|
| Plastik kılıf | Mekanik ayrıştırma + plastik geri dönüşüm |
| Bakır kablo | Kablo geri dönüşüm akışı |
| LED chip | Değerli metal ayrıştırma (galyum, indiyum) |
| Driver kondansatör | Özel atık (elektrolitik kapasitör) |
| Lehim | Kurşun varsa özel; RoHS sonrası kalay ana |
| Alüminyum kanal | Alüminyum geri dönüşüm |
| Mıknatıs | Nadir toprak metal ayrıştırma |
LED ile Floresan Ayrımı
LED ile floresan ampul özel atık kategorisinde benzer; ancak:
| Özellik | LED | Floresan |
|---|---|---|
| Cıva | Yok | Var (5-15 mg/lamp) |
| Patlama riski | Düşük | Cam tüp kırılır, cıva sızar |
| Toplama önceliği | Standart | Acil ve dikkatli |
| RoHS uyumu | Tam | Özel düzenleme |
| Geri dönüşüm | Plastik + metal | Cam + cıva ayrıştırma |
LED ürünlerinin floresan kategorisinde toplanması yanlış — ayrı toplama tercih edilir.
Sezon Sonu Ürün Yönetimi
| Aksiyon | Açıklama |
|---|---|
| Onarılabilir parça | Atölye → yedek parça stoğu |
| Hafif hasarlı | İkinci el satış (uyarı ile) |
| Kullanılamaz ürün | Geri dönüşüm |
| Driver/kontrol panosu | Akredite firma teslim |
| Plastik motif kafesi | Plastik geri dönüşüm |
Profesyonel firmaların sezon sonu raporunda atık miktarı + bertaraf yöntemi yazılı olur. Detay onarım atölyesi.
Üretici Sorumluluğu
WEEE/AEEE çerçevesinde üretici/ithalatçı atık yönetim ücretini öder:
| Ülke | Ödeme |
|---|---|
| AB ülkeleri | Üretici Genişletilmiş Sorumluluk (EPR) |
| Türkiye | AEEE Yönetmeliği — geri toplama yükümlülüğü |
| Üretici beyan | Yıllık geri toplama oranı raporu |
Tüketici toplama hizmeti ücreti ödemez (üretici tarafından karşılanır).
Aydınlatma Kirliliği ve Atık
Sezon dışında bırakılan ürünler çevreye saçılan atık sayılır:
| Sorun | Çözüm |
|---|---|
| Cephede sezon sonu bırakma | Söküm + uygun depolama |
| Bahçede paramparça | Hızlı toplama + ayrıştırma |
| Komşu mülkiyetinde | Komşu hakkı + hukuki sorumluluk |
| Çöpe atma | Yasal değil — belediye uyarı |
Detay aydınlatma kirliliği.
Pratik Atık Yönetim Listesi
Bireysel kullanıcı için sezon sonu:
- Kullanılamaz ürünler ayrıldı
- Belediye e-atık konteynerine teslim edildi
- Perakende mağaza geri kabul kullanıldı (varsa)
- Driver ve kontrol pano ayrı yönetildi
- Plastik motif kafesi plastik geri dönüşümü
- Kullanılabilir ürünler uygun depolanır (atılmaz)
Kurumsal müşteri için sözleşmede atık yönetim kalemi açıkça yazılı olmalı.