Karar Tablosu
| Kriter | Kiralama | Satın Alma |
|---|---|---|
| İlk yatırım | Düşük | Yüksek |
| Yıllık sabit gider | Yüksek (kira) | Düşük (amortisman) |
| Esneklik (tema değişimi) | Yüksek | Düşük |
| Güncel teknoloji | Her sezon | 3-4 yılda yenileme |
| Depo + taşıma | Kira firması | Mülk sahibi |
| Sigorta | Kira fimrası | Mülk sahibi |
| Sözleşme süresi | Sezon | Belirsiz (kalıcı) |
| Söküm | Kira fimrası | Mülk sahibi |
| 5 yıl toplam | %30-45 pahalı | Standart |
5 Yıllık Toplam Maliyet (TCO)
| Kalem | Kiralama (TL) | Satın Alma (TL) |
|---|---|---|
| Ürün maliyeti | — | 80.000 |
| Kira (yıllık × 5) | 28.000 × 5 = 140.000 | — |
| Depo (yıllık × 5) | Dahil | 4.000 × 5 = 20.000 |
| Taşıma (yıllık × 5) | Dahil | 2.500 × 5 = 12.500 |
| Kurulum (yıllık × 5) | Dahil | 8.000 × 5 = 40.000 |
| Söküm (yıllık × 5) | Dahil | 5.000 × 5 = 25.000 |
| Bakım (yıllık × 5) | Dahil | 3.500 × 5 = 17.500 |
| Sigorta (yıllık × 5) | Dahil | 1.500 × 5 = 7.500 |
| 5 Yıl Toplam | 140.000 | 202.500 |
| 5 Yıl Toplam (revize) | — | — |
Bu basit örnek: kiralama 5 yıl 140K, satın alma 5 yıl 202K. Aslında satın alınan ürün 5 yıl sonra yeniden kullanım değeri vardır (≈30% ürün değeri) ve 3 yıl sonra teknoloji kuşağı eskimesi. Revize hesap için kalıntı değer çıkar + yenileme yatırımı dahil.
Detaylı TCO — 80.000 TL Tipik Proje
| Yıl | Kiralama Akümülatif | Satın Alma Akümülatif |
|---|---|---|
| 1 | 28.000 | 80.000 + 21.000 ek = 101.000 |
| 2 | 56.000 | 101.000 + 21.000 = 122.000 |
| 3 | 84.000 | 143.000 (break-even bandı) |
| 4 | 112.000 | 164.000 |
| 5 | 140.000 | 185.000 (kalıntı değer hariç) |
Tipik break-even sezonu 3 civarında — satın alma 3. sezonda kiralamayı yakalar.
Break-Even Sezon Hesap
Formül: Ürün Bedeli ÷ (Kira – Yıllık Sabit Ek)
| Proje Tipi | Ürün | Kira/Sezon | Yıllık Sabit | Break-Even |
|---|---|---|---|---|
| Küçük (8.500 TL) | 8.500 | 3.500 | 2.000 | 5.7 sezon |
| Orta (32.000 TL) | 32.000 | 11.000 | 5.500 | 5.8 sezon |
| Büyük (80.000 TL) | 80.000 | 28.000 | 21.000 | 11.4 sezon |
| Premium (180.000 TL) | 180.000 | 58.000 | 38.000 | 9.0 sezon |
Aslında break-even sayısı proje boyutu büyüdükçe satın alma avantaj kaybeder — büyük projelerde depo+taşıma+bakım sabit yüksek.
Depo + Taşıma Detayı
| Proje Boyutu | Depo (TL/yıl) | Taşıma (TL/yıl) |
|---|---|---|
| Küçük (50 m LED) | 1.500 | 1.500 |
| Orta (200 m LED) | 4.500 | 2.500 |
| Büyük (800 m LED) | 8.500 | 4.500 |
| Çoklu mağaza | Şube başı katsayı | Sezon başı/sonu |
Depo şartları ürün ömrünü 2 katına çıkarır (depo şartları ürün ömrü).
Demode Etkisi (Teknoloji Kuşağı)
| Yıl | LED Kuşak Teknolojisi |
|---|---|
| 2020 | Sabit beyaz + RGB lite |
| 2022 | Pixel LED yaygın, akıllı kontrol başlangıç |
| 2024 | DMX kontrol, ses senkron, app entegrasyon |
| 2026 | AI tema, gerçek zamanlı renk değişim, IoT |
| 2028 (tahmin) | Hologram + projeksiyon entegrasyon |
5 yıllık satın alınmış ürün 2-3 kuşak geri kalır — kiralama her sezon güncel.
Hibrit Yaklaşım
Optimum karma model:
| Bileşen | Tercih |
|---|---|
| Direk motifi (5+ yıl kullanım) | SATIN AL |
| Cephe çizgi LED (3-5 yıl) | SATIN AL |
| Özel sezon motifi (tema) | KİRA |
| Pixel LED akıllı kontrol | KİRA (teknoloji hızlı) |
| Yapay çam ağacı | SATIN AL (yıl uzun) |
| Renk değiştiren motif | KİRA |
| Sıradan sokak süs | SATIN AL |
%35-50 projelerinde hibrit en avantajlı.
Sözleşme Maddeleri
Kira sözleşmesi:
| Madde | Detay |
|---|---|
| Süre | Sezon (60-90 gün) |
| Kira bedeli | Peşin / vadeli |
| Sigorta | Kira firması |
| Hasar bedeli | Müşteri (poliçesi varsa karşılar) |
| İade tarihi | 14 Ocak |
| Geç iade ceza | Günlük kira × 2 |
Satın alma sözleşmesi:
| Madde | Detay |
|---|---|
| Ürün listesi | Kalem kalem |
| Garanti | Min 2 yıl |
| Kurulum | Ayrı / dahil |
| Bakım sözleşmesi | Yıllık % |
| Yedek parça stoğu | Sezon süresi |
| Sigorta | Müşteri |
Vergi + Muhasebe
| Kalem | Kiralama | Satın Alma |
|---|---|---|
| KDV | %20 hizmet | %20 ürün |
| Muhasebe | Yıllık gider | Demirbaş + 5 yıl amortisman |
| Vergi | Tamamı yıl içi gider yazılır | Yıllık %20 amortisman |
| Kurumlar vergi etkisi | Kısa vade avantaj | Uzun vade avantaj |
Detay muhasebe hangi hesap kalem.
Pratik Karar Tablosu
| Senaryo | Tercih |
|---|---|
| İlk sezon deneme (dukkan) | Kira |
| 2 yıl plan (kafe) | Kira |
| 3+ yıl kesin (mağaza) | Satın al + bakım sözleşmesi |
| Büyük belediye (çoklu yıl) | Karma (kalıcı + sezonluk) |
| Esnaf kooperatifi | Karma |
| Müstakil ev | Satın al (uzun süre) |
| Site (ortak alan) | Satın al + yıllık aidata yay |
| Tarihi yapı izinli | Kira (her yıl özel onay) |
Kira-satın alma kararı proje süresi + bütçe esnekliği + teknoloji ihtiyacı + depo kapasite dörtlüsüne bağlı — tek faktör yetmez.