Temel Hesap
Kablo kesiti seçim formülü kabaca:
S = (2 × L × I × ρ) ÷ ΔV
| Sembol | Anlamı |
|---|---|
| S | Kesit (mm²) |
| L | Hat uzunluğu (m, gidiş tek yön) |
| I | Akım (A) |
| ρ | Bakır direnç (0.0175 Ω·mm²/m) |
| ΔV | Kabul edilebilir voltaj düşümü (V) |
Pratik tablolar formülün karmaşıklığını gizler.
220V AC Sistem
Tipik yük ve kablo kesiti:
| Toplam Yük | Önerilen Kablo | Maks. Mesafe |
|---|---|---|
| 500 W | 1.5 mm² | 50 m |
| 1.000 W | 1.5 mm² | 30 m |
| 1.500 W | 2.5 mm² | 50 m |
| 2.500 W | 2.5 mm² | 30 m |
| 3.500 W | 4 mm² | 50 m |
| 5.000 W | 6 mm² | 50 m |
220V sistemde voltaj düşümü genellikle sorun değil — pratik mesafe sınırı akım dayanımı ve gerilim düşümü ortak sınırı.
12V DC Sistem (Düşük Voltaj)
12V sistemde aynı watt için 18 kat akım çekilir; kablo kalın seçilmeli:
| Toplam Yük | Önerilen Kablo | Maks. Mesafe (Δ%5) |
|---|---|---|
| 50 W (4.2 A) | 1.5 mm² | 8 m |
| 100 W (8.3 A) | 2.5 mm² | 10 m |
| 200 W (16.7 A) | 4 mm² | 8 m |
| 300 W (25 A) | 6 mm² | 8 m |
| 500 W (42 A) | 10 mm² | 7 m |
12V sistemde voltaj düşümü belirleyici. 8 m üzeri kabloda LED parlaklık ucunda hissedilir azalır; orta noktadan ek besleme tercih edilir.
24V DC Sistem
24V'ta akım yarıya düşer, kabloya rahat olur:
| Toplam Yük | Önerilen Kablo | Maks. Mesafe (Δ%5) |
|---|---|---|
| 100 W (4.2 A) | 1.5 mm² | 16 m |
| 200 W (8.3 A) | 1.5 mm² | 12 m |
| 300 W (12.5 A) | 2.5 mm² | 14 m |
| 500 W (20.8 A) | 4 mm² | 12 m |
| 1.000 W (41.7 A) | 6 mm² | 9 m |
24V sistem 12V'a göre iki kat mesafe avantajı sağlar; commercial LED'lerin çoğu 24V tabanlı bu nedenle.
Voltaj Düşümü Tablosu
%5 düşüm sınırı için 1.5 mm² kabloda mesafe limitleri:
| Yük | 12V | 24V | 220V |
|---|---|---|---|
| 30 W | 13 m | 26 m | >100 m |
| 60 W | 7 m | 13 m | >100 m |
| 100 W | 4 m | 8 m | 90 m |
| 200 W | 2 m | 4 m | 45 m |
Daha kalın kablo veya daha yüksek voltaj iki yönlü çözümdür.
Kablo Tipi — NYY, NYAF, N2XH
| Tip | Açılım | Tipik Kullanım |
|---|---|---|
| NYY | PVC izolasyonlu, çok telli | Sabit tesisat dış mekan |
| NYAF | Esnek tek damarlı | Geçici, hareketli |
| H05VV-F | Hafif esnek (PVC) | Cihaz besleme |
| N2XH | Halojen hidoksit, alev geciktirici | Yangın güvenli zorunlu alanlar |
| HO7RN-F | Lastik izole, dış mekan | Geçici dış mekan ağır şartlar |
Yılbaşı süslemesi tipik NYAF (geçici, esnek) ve NYY (sabit tesisat). Bina içi kalıcı kabloda N2XH zorunlu (yangın yönetmeliği).
Mesafe Stratejileri
Uzun cephede kablo kesitini büyütmek yerine:
| Yöntem | Avantaj |
|---|---|
| 24V'a geç | Kablo akımı yarıya düşer |
| Orta noktadan besleme | Hat uzunluğu yarıya iner |
| Çoklu trafo (her 20 m) | Modüler arıza yönetimi |
| 220V dağıtım + lokal trafo | En uzun mesafe |
Detay LED voltaj 12V/24V/220V ve LED trafo seçimi.
Renk Kodu (Türkiye)
Elektrik Tesisleri Yönetmeliği:
| Renk | Görev |
|---|---|
| Sarı-yeşil | Topraklama (PE) |
| Mavi | Nötr (N) |
| Kahverengi / Siyah / Gri | Faz (L1, L2, L3) |
Yanlış renk kullanılan tesisat denetimde reddedilir, sigorta poliçesi muafiyet bandı uygular.
Çoklu Hat — Sigorta Bölme
Yılbaşı kurulumda profesyonel pratik:
- Her hat için ayrı sigorta (10 A veya 16 A devre kesici)
- Her hat 30 mA RCD ile korunur
- Toplam tesisat çıkış panosu üzerinden ana RCD ile
Detay topraklama ve RCD ve yangın güvenliği.
Kontrol Checklist
| Kontrol | Soru |
|---|---|
| Toplam Watt | Cephe metraj × W/m hesaplandı mı? |
| Voltaj | 12V/24V/220V seçimi uygun mu? |
| Mesafe | Tek hat 8 m üstünde mi? Kalın kablo veya orta besleme |
| Kablo tipi | Geçici → NYAF, sabit → NYY/N2XH |
| Kesit | Yüke göre tabloya uygun mu? |
| Renk kodu | Faz, nötr, toprak doğru renklerde mi? |
| Sigorta | Her hat ayrı mı? |
| RCD | 30 mA RCD var mı? |
| Yanmaz kablo | Bina içi/yangın hassas alanda kullanıldı mı? |
Bireysel Pratik Karar
Müstakil ev için:
| Senaryo | Tercih |
|---|---|
| 200V klasik ip ışık 50 m'ye kadar | 1.5 mm² NYAF |
| 12V/24V LED 8 m altı | 1.5 mm² NYAF (12V için 2.5 mm²) |
| 12V/24V LED 8 m üstü | Trafodan ayrı çıkışla orta besleme veya 2.5 mm² |
| Bahçe toprak içi geçiş | NYY 1.5 mm² (bağlantı kutusu IP67) |
| Çatıda donma riskli yer | HO7RN-F (lastik izolasyon) |
Sözleşmede kablo tipi ve kesiti yazılı olmalıdır; profesyonel firma keşif tutanağında bu maddeleri belirtir.