SMPS vs Lineer — Tek Tabloda
| Özellik | SMPS (Modern) | Lineer (Eski) |
|---|---|---|
| Verim | %85-95 | %50-65 |
| Boyut | Küçük, kompakt | Büyük, ağır |
| Ağırlık (200 W) | 0.5-1 kg | 3-5 kg |
| Çalışma frekansı | 50-200 kHz | 50 Hz (şebeke) |
| Isı üretimi | Düşük | Yüksek |
| EMI gürültüsü | Var (filtreli) | Yok |
| Fiyat (200 W) | ||
| Kullanım | %95+ yeni proje | Spesifik durum |
Karar: Yeni kurulumda neredeyse her zaman SMPS; lineer yalnız RF gürültü hassasiyeti olan özel uygulamalarda (radyo verici yakını, bazı tıbbi mekanlar) düşünülür.
SMPS Detay
Anahtarlamalı Güç Kaynağı (Switching Mode Power Supply) çalışma prensibi:
- 220V AC giriş → diyot köprü → DC dönüşüm
- Yüksek frekansta (50-200 kHz) anahtarlama
- Transformatör küçük çekirdek, yüksek frekansta verim
- Çıkış filtreleme → 12V/24V DC
| Tip | Yapı | Tipik Kullanım |
|---|---|---|
| Constant Voltage (CV) | Sabit voltaj çıkışı | LED şerit, ip ışık |
| Constant Current (CC) | Sabit akım çıkışı | LED modül, projektör |
| Dimmable | PWM/0-10V dim destek | Kontrollü uygulama |
Constant Voltage (sabit voltaj) yılbaşı süslemesindeki standart: 12V veya 24V çıkış. Constant Current daha çok mimari aydınlatmada.
Lineer Trafo Detay
Lineer trafo şebeke frekansında (50 Hz) çalışır; transformatör çekirdeği büyük olur.
| Avantaj | Dezavantaj |
|---|---|
| EMI/RF gürültü yok | %50-65 verim → kayıp ısıya gider |
| Basit yapı, uzun ömür | Ağır, hacimli |
| Aşırı yük dayanım yüksek | Pahalı (modern üretim azlığı) |
| Bazı eski LED ürünlerle uyum | Modern dimmable LED ile uyumsuz |
LED ürün için pratik kullanım alanı çok daralmış; halojen-LED hibrit veya retrofit uygulamada görülür.
Watt Boyutlandırma — Formül
Trafo Watt = Toplam LED Watt × 1.3
Sonra piyasa standart Watt değerlerine yuvarlanır: 50, 75, 100, 150, 200, 300, 400, 500, 600, 800, 1.000.
| Toplam LED Yük (W) | Hesap × 1.3 | Önerilen Trafo (W) |
|---|---|---|
| 30 W | 39 W | 50 W |
| 80 W | 104 W | 150 W |
| 150 W | 195 W | 200 W |
| 300 W | 390 W | 400 W |
| 500 W | 650 W | 700-800 W |
| 1.000 W | 1.300 W | 1.500 W |
%30 marj için gerekçe:
- Sezon içi yük dalgalanması
- Voltaj düşümü kompansasyonu
- Termal stres tamponu
- Sürücü ömür uzatma
Detay LED watt tüketim hesabı.
IP Koruma ve Montaj
Trafo dış mekan kullanımında IP65 alt sınır. Pratik montaj:
| Senaryo | Trafo IP | Montaj |
|---|---|---|
| Bina içi pano | IP20 | Elektrik panosunda |
| Saçak altı kuru | IP44 | Duvarda metal kutu |
| Açık dış cephe | IP65 | IP65 metal kutuda |
| Yağmur direkt | IP67 | IP67 dökme reçine |
| Toprak altında | IP67 | Su geçirmez kutu |
Pratik tercih: trafoyu IP65 metal kutu içinde duvarda sabitlemek; kablo dışarı IP67 konnektör ile çıkmak. Bu yapı bakım için açılabilir.
Çoklu Trafo Stratejisi
Cephe 30 m üzeri olduğunda:
| Yapı | Avantaj | Dezavantaj |
|---|---|---|
| Tek büyük trafo | Maliyet düşük | Tek arıza tüm cephe söner |
| Çoklu küçük trafo (her 20-30 m) | Modüler, dayanıklı | Maliyet yüksek, daha çok kablo |
| Hibrit (ana + yedek) | Yedeklilik | En pahalı |
Profesyonel pratik: Her hat için ayrı trafo + ayrı sigorta. Bir hat sönse diğeri devam eder; sezon içi müdahale kolay.
Marka Karşılaştırması
| Marka | Pazar Konumu | Tipik Kullanım |
|---|---|---|
| Mean Well (MW) | Sektör standardı | Tüm kurumsal projeler |
| Inventronics | Yüksek kalite | Profesyonel mimari |
| Tridonic | Avrupa premium | Brand prestige |
| Philips Xitanium | Marka prestiji | OEM/akıllı bina |
| Çin direkt (no-name) | Bireysel/ucuz | Kısa ömürlü, sezon riski |
Mean Well'in 5 yıl garantisi sektörel "altın standart" olarak kabul edilir. CE belgesi, IEC test raporu eksiksiz.
Verimlilik Etkisi
%85 verim ile %95 verim arasındaki fark sezon elektrik faturasında belirgindir:
| Senaryo | Trafo Verimi | LED Yük | Şebekeden Çekilen | Sezon kWh (480 saat) |
|---|---|---|---|---|
| Düşük kalite | %75 | 1.000 W | 1.333 W | 640 |
| Orta SMPS | %85 | 1.000 W | 1.176 W | 565 |
| Premium SMPS | %95 | 1.000 W | 1.053 W | 506 |
Premium ile düşük kalite arasında sezon 134 kWh fark; 3 ₺/kWh'ta yaklaşık 400 ₺/sezon tasarruf. 5 yılda kümülatif 2.000 ₺ — premium trafonun fark maliyetini geri alır.
Yangın Güvenliği
Trafo yangın riski açısından:
- Yanmaz mahfazalı (V-0 plastik veya metal) — yangın yönetmeliği gereği binalarda zorunlu
- Aşırı yük koruması — entegre kesme sistemi olmalı
- Termal koruma — 90°C üstünde otomatik kapanma
- Sigorta + RCD — devre yukarısında zorunlu
Detay yangın güvenliği.
Pratik Karar — Üç Adım
- Toplam LED watt'ı hesapla (cephe metraj hesaplayıcı)
- × 1.3 ile çarpıp standart Watt'a yuvarla
- Marka seç — kurumsal proje için Mean Well; bireysel için CE belgeli orta segment
Trafo wattlık hesabı interaktif aracı ileride Trafo watt hesaplayıcı yayınlanacak.