SPD Tipleri
| Tip | Görev | Kullanım |
|---|---|---|
| Type 1 | Doğrudan yıldırım | Bina ana pano |
| Type 2 | Kalıntı gerilim | Alt pano (yaygın) |
| Type 3 | Elektronik cihaz | Priz arası, son nokta |
| Type 1+2 birleşik | Çok katmanlı | Pano standart |
| Type 1+2+3 | Üç seviye | Kritik tesis |
Type 2 SPD (En Yaygın)
| Konu | Detay |
|---|---|
| Boyut | 2 modül DIN ray |
| Çalışma gerilimi | 250-275V AC |
| Maksimum tepe akımı | 20-40 kA |
| Tepki süresi | 25 nanosaniye |
| LED ömrü | 10+ yıl |
| Yıllık bakım | Görsel kontrol |
| Atınca | Sigortayı resetlemek yetmez, yenisi |
| Markalar | ABB OVR, Schneider Quick PRS, Phoenix Contact |
SPD Yerleşimi
Yıldırım
↓ Paratoner (çatı çubuğu)
↓ Topraklama (yıldırım hattı)
+
Şebeke (enerji)
↓ Bina ana pano
↓ Type 1 SPD
↓ Type 2 SPD (alt pano)
↓ MCB + RCD
↓ Type 3 SPD (priz arası, hassas cihaz)
↓
LED cihazlar
Üç katmanlı koruma kritik tesislerde standart.
Tipik Bütçe (2026)
| SPD Konfigürasyon | Maliyet (TL) |
|---|---|
| Type 2 (orta proje) | 1.500-4.500 |
| Type 1 + Type 2 birleşik | 4.500-12.500 |
| Type 3 priz arası (her bir) | 250-580 |
| Profesyonel pano (Type 1+2+3) | 12.500-35.000 |
| Yüksek katlı plaza | 25.000-65.000 |
| AVM çoklu pano | 45.000-125.000 |
| Tarihi yapı (özel) | 35.000-85.000 |
| Belediye cadde sistemi | 55.000-185.000 |
Bölgesel Yıldırım Sıklığı
| Bölge | Yıllık Yıldırım | SPD Tavsiye |
|---|---|---|
| Karadeniz | 10-25 | Type 1+2+3 |
| Doğu Anadolu | 8-18 | Type 1+2 |
| Marmara | 6-12 | Type 2 |
| Ege | 5-10 | Type 2 |
| Akdeniz | 5-10 | Type 2 |
| İç Anadolu | 3-7 | Type 2 |
| Güneydoğu Anadolu | 4-8 | Type 2 |
Paratoner vs SPD
| Konu | Paratoner | SPD |
|---|---|---|
| Görev | Yıldırımı topraklamaya | Şebeke ani gerilim |
| Konum | Çatı + dış | Pano içi |
| Fiyat | 8.500-22.500 TL kurulum | 1.500-12.500 TL |
| Kullanım | Bina koruma | Elektronik cihaz koruma |
| Topraklama | Özel hat (10 ohm altı) | Genel pano topraklama |
| Standart | TS EN 62305 | TS HD 60364-5-534 |
| Birlikte? | Evet (tamamlayıcı) | Evet (gerekli) |
Yıldırım vururlsa paratoner topraklamaya yönlendirir + SPD elektronik korur. İkisi olmadan tam koruma yok.
SPD Seçimi (Cihaza Göre)
| Cihaz | Önerilen SPD |
|---|---|
| Standart LED zincir | Type 2 yeterli |
| Pixel LED DMX kontrolör | Type 2 + Type 3 |
| Madrix bilgisayar | Type 3 priz arası |
| Sürücü kart (LED driver) | Type 2 pano |
| Kontrol panosu | Type 1+2 birleşik |
| Akıllı röle (WiFi) | Type 3 |
| Vinç motoru (kurulum süreci) | Type 2 |
| Pano içi tüm cihazlar | Type 2 ana koruma |
Tarihi Yapı Özel
| Yapı | SPD Gereği |
|---|---|
| Süleymaniye Camii (kubbe metal) | Paratoner + Type 1+2 |
| Topkapı Sarayı | Paratoner + Type 1+2 |
| Beyazıt minaresi | Paratoner + Type 1+2 |
| Tarihi köprü | Paratoner + Type 2 |
| Anıtsal heykel | Paratoner |
| Tarihi konak ahşap | Paratoner zorunlu (yangın riski) |
| Tarihi medrese | Paratoner + Type 2 |
Tarihi yapı yıldırım = yangın riski — yangın koruma yatırımı önceliklidir.
Yangın Senaryosu
| Olay | Risk | Aksiyon |
|---|---|---|
| Doğrudan yıldırım | Yangın + ölüm | Paratoner + topraklama |
| Yakın yıldırım (1-3 km) | Ani gerilim | SPD Type 1+2 |
| Yan etki şebeke | Elektronik cihaz | SPD Type 2+3 |
| Topraklama bozuk | İSG kaza | Topraklama ölçüm |
| LED + nem | Kısa devre | IP67 + RCD |
| Kablo aşırı ısınma | Yangın | MCB B tip |
Sigorta Poliçesi Etkisi
| Konu | Detay |
|---|---|
| Konut yangın + doğa olayı | Yıldırım dahil |
| SPD kuruluysa indirim | %10-20 prim |
| Kurulum belgesi gerekli | Yüklenici belge |
| Topraklama raporu | Yıllık ölçüm |
| Kurumsal yangın | Yıldırım dahil |
| SPD onarım sonrası | Sigorta yardım talep |
| Yıldırım tazminat | Belge eksikse red |
Yıllık Bakım
| Periyot | Aksiyon |
|---|---|
| Yıllık | Görsel SPD kontrol (gösterge renk) |
| Yıldırım sonrası | SPD inceleme (atmış mı) |
| 6 ay | Topraklama direnci ölçüm |
| Bahar | Pano temizlik + kontrol |
| Sezon öncesi (Eylül) | Yıllık genel kontrol |
| Sezon ortası (Aralık) | Hızlı görsel |
| SPD bozuksa | Yenisi |
Yapısal Koruma
Yüksek katlı bina yıldırım koruma:
| Konu | Standart |
|---|---|
| Paratoner sayısı | 30 m boy başı 1 |
| Paratoner yüksekliği | Bina + 30 cm |
| Topraklama elektrod | 10 ohm altı |
| Cephe metalik bağlantı | Eşit potansiyel |
| Yangın merdiveni topraklama | Zorunlu |
| Asansör topraklama | Zorunlu |
| Anten / TV topraklama | Zorunlu |
Yaygın Hatalar
| Hata | Sonuç |
|---|---|
| Sadece RCD/MCB güveniyor | Yıldırım koruma yok |
| Paratoner yok yüksek bina | Yangın riski |
| SPD atmış, yenilenmemiş | Sonraki yıldırım korumasız |
| Topraklama ölçüm yapılmamış | Sigorta talep eksik |
| Type 1 yerine sadece Type 2 | Doğrudan yıldırım yoksa eksik |
| Madrix bilgisayar Type 3 yok | Hassas cihaz hasar |
| Sigorta belgesi eksik | Tazminat red |
Pratik Karar Tablosu
| Proje | Tercih |
|---|---|
| Küçük dukkan/ev | Bina mevcut SPD'si yeterli |
| Apartman/site | Pano Type 2 SPD ek |
| Plaza 10+ kat | Paratoner + Type 1+2 |
| Plaza 20+ kat | Yüksek koruma + IEC 62305 |
| AVM | Çoklu pano Type 1+2+3 |
| Otel | Type 2 + Type 3 hassas cihaz |
| Belediye cadde | Type 2 cadde panosu |
| Tarihi yapı | Paratoner zorunlu + Type 1+2 |
| Dağ otel (Karadeniz/Doğu) | Tam üçlü Type 1+2+3 |
Yıldırım koruma görünmeyen yatırım — yıldırım çoğu sezonda gelmez, ama geldiğinde tek müdahalede tüm proje hasarı. SPD pano içi 1.500-12.500 TL yatırım = sigorta + sürdürülebilirlik avantajı.