Kar Tipi Yük Tablosu
| Kar Tipi | Yoğunluk (kg/m³) | Yük 5 cm (kg/m²) |
|---|---|---|
| Kuru kar (yumuşak) | 50-100 | 2.5-5 |
| Standart kar | 100-200 | 5-10 |
| Yarı ıslak kar | 200-400 | 10-20 |
| Islak kar | 400-600 | 20-30 |
| Sıkışmış kar | 600-800 | 30-40 |
| Buz | 900-920 | 45-46 |
Tipik 5 cm ortalama kar = 25 kg/m² standart yük.
Kablo Genişliği × Yük
| Kablo + LED Genişlik | 5 cm Kar Yük (kg/m) |
|---|---|
| 1 cm (ince ip) | 0.25-0.5 |
| 3 cm (orta) | 0.75-1.5 |
| 5 cm (LED + kanal) | 1.25-2.5 |
| 10 cm (geniş motif) | 2.5-5 |
| 30 cm (yatay perde) | 7.5-15 |
| 50 cm (geniş garland) | 12.5-25 |
Çelik Halat Kapasitesi
| Halat Çapı | Kopma Yükü | Önerilen Çalışma Yükü |
|---|---|---|
| 4 mm paslanmaz | 380 kg | 95-120 kg |
| 6 mm | 850 kg | 200-280 kg |
| 8 mm | 1.500 kg | 350-500 kg |
| 10 mm | 2.300 kg | 580-780 kg |
| 12 mm | 3.500 kg | 850-1.180 kg |
Çalışma yükü = kopma yükü ÷ 3-4 güvenlik faktörü.
Bölgesel Kar Zirvesi
| Bölge | Tipik Zirve (cm) | Tehdit |
|---|---|---|
| Karadeniz sahil | 5-15 | Düşük |
| Karadeniz yüksek (Rize, Trabzon) | 30-100 | Çok yüksek |
| Doğu Anadolu (Erzurum, Kars) | 50-150 | Çok yüksek |
| Marmara (İstanbul) | 5-25 | Düşük-orta |
| İç Anadolu (Ankara) | 15-30 | Orta |
| İç Anadolu yüksek (Sivas) | 30-60 | Yüksek |
| Ege sahil | 0-5 | Yok |
| Akdeniz | 0-3 | Yok |
| Güneydoğu | 5-15 | Düşük |
Kablo Tipi Karşılaştırma
| Kablo | Sıcaklık | Ömür Kar Ortamı |
|---|---|---|
| Standart PVC | -15 ile +50°C | 1-2 sezon (donma kırılır) |
| TPE (Termoplastik) | -40 ile +90°C | 5-7 sezon |
| Silikon kauçuk | -50 ile +180°C | 7-10 sezon |
| Naylon kaplama | -30 ile +80°C | 3-5 sezon |
| LSZH (yangın) | -15 ile +90°C | 2-4 sezon |
| Premium silikonlu (LED) | -40 ile +120°C | 5-10 sezon |
Karadeniz + Doğu Anadolu alpine kablo zorunlu; Marmara/Ege standart PVC yeterli.
Gerginlik Hesabı (Çelik Halat)
F (gerginlik) = (m × g × L²) / (8 × s)
m = birim kütle (kg/m) — kablo + kar
g = 9.81 m/s²
L = kablo açıklığı (m)
s = sehim (sarkma) (m)
Örnek:
LED kablo + kar = 5 kg/m
Açıklık 10 m, sehim 0.5 m
F = (5 × 9.81 × 100) / (8 × 0.5)
F = 4.905 / 4 = 1.226 N = 125 kg gerginlik
8 mm halat 350 kg çalışma yük = güvenli.
Eğim Önemi
| Eğim | Kar Birikim |
|---|---|
| 0° yatay | Tam birikim |
| 5° | %90 birikim |
| 10° | %70 birikim |
| 15° | %50 birikim |
| 30° | %20 birikim |
| 45° | %5 birikim |
| 60° | Hiç birikim yok |
Min 15° eğim yatay kabloda kritik.
Önleyici Önlemler
| Önlem | Detay |
|---|---|
| Eğim min 15° | Yatay kablo |
| Silikon kaplama düz | Yapışkanlık az |
| Çelik halat çift | Yedek hat |
| Ankraj 8+ nokta | Yük dağıt |
| Tel destek (guy wire) | Üç yön |
| Kablo ısıtıcı (heat trace) | -10°C üstü |
| Kar süpürme (mekanik) | Aylık |
| Mevsim önce kontrol | Kasım orta |
| Yapısal mühendis raporu | Kar yükü dahil |
| Sigorta poliçesi | Mücbir sebep |
Kar Fırtınası Protokolü
| Aşama | Süre Önce | Aksiyon |
|---|---|---|
| MGM uyarı | 48 saat | Müşteri ekipini hazırla |
| 30 cm+ yağış beklenen | 24 saat | Hafif motif söküm |
| Tel gerginlik tahkimi | 24 saat | Sıkı sıkıştırma |
| Sezon kapanma (gece) | 12 saat | LED kapatma |
| Acil müdahale ekibi | 4 saat | 7/24 hazır |
| Fırtına anında | — | Pasif |
| Sonrası inceleme | 12-24 saat | Hasar tespit |
| Onarım | 1-2 gün | Yeniden açma |
Yapısal Mühendis Raporu (Kar)
Standart TS 498 + EN 1991:
| Konu | Detay |
|---|---|
| Bölge kar yükü | MGM verisi |
| 30 yıl zirve | Tasarım baz |
| Kablo + LED ağırlık | Birim m |
| Rüzgar+kar birleşik | Yüksek |
| Ankraj çekme | Statik hesap |
| Halat çapı | Önerilen |
| Sehim sınırı | Maks sarkma |
| Tel destek | Üç yön |
| Sigorta gereği | Standart |
| Maliyet | 3.500-12.500 TL |
Kablo Isıtıcı (Heat Trace)
| Konu | Detay |
|---|---|
| Sistem | Direnç teli + sıcaklık sensörü |
| Güç | 5-30W/m |
| Eşik sıcaklığı | -5 ile +5°C |
| Tüketim | Saatlik (geceleri) |
| Maliyet | 250-650 TL/m + kontrol pano |
| Kar tutmaz | Kısmi (eğim önemli) |
| Yangın güvenliği | Standart RCD |
| Çoklu yıl yatırım | Karadeniz + Doğu zorunlu |
Bölge Tasnif (Önlem)
| Bölge | Önlem Düzeyi |
|---|---|
| Karadeniz sahil | Standart (kar düşük) |
| Karadeniz yüksek | Alpine + kablo ısıtıcı |
| Doğu Anadolu | Alpine + hibrit |
| Marmara | Standart |
| İç Anadolu (Ankara) | Eğim + alpine |
| İç Anadolu yüksek | Alpine + tel destek |
| Ege sahil | Standart (kar yok) |
| Akdeniz | Standart |
| Güneydoğu | Standart |
Sözleşme Maddesi (Kar / Buz)
Madde X: Kar Yükü ve Buz
Yüklenici Türk Standardı TS 498 uyarınca bölgesel kar yükü
hesabı yapar. Karadeniz yüksek + Doğu Anadolu bölgelerinde
alpine kablo (TPE veya silikon kauçuk) standarttır.
48 saat öncesi 30 cm+ kar yağış uyarısında yüklenici:
- Hafif motifleri söker
- Tel gerginlik tahkimi yapar
- Acil müdahale ekibini hazır tutar
- 50+ cm fırtınada mücbir sebep sayılır
LED+kablo kar yükü hasarı yüklenici sigortası kapsamındadır.
Müşteri kasıtlı hasar veya 100+ cm fırtına mücbir.
Yangın + İSG
| Konu | Aksiyon |
|---|---|
| Kablo ısıtıcı RCD | 30 mA |
| Yanmaz kablo LSZH | İç tesisat |
| Topraklama | Paratoner uyumu |
| Sigorta | 2-5M TL |
| Yüksekte çalışma | RG 28786 |
| Kar üstünde çalışma | Özel sertifika |
| Çığ riski (yüksek dağ) | Yer seçim + uzman |
| Helikopter erişim | Acil kurtarma |
Yaygın Hatalar
| Hata | Sonuç |
|---|---|
| Karadeniz standart PVC | Don kırılma |
| Yatay kablo eğim yok | Aşırı kar birikim |
| Ankraj tek yön | Yan yük çekemez |
| Kar fırtınası protokolü yok | Acil kriz |
| Yapısal mühendis raporu yok | Tehdit hesabı eksik |
| Tek halat çelik | Yedek yok |
| Sigorta yetersiz | Tazminat |
Pratik Karar Tablosu
| Bölge | Tercih |
|---|---|
| Karadeniz sahil + Marmara | Standart PVC + 15° eğim |
| Karadeniz yüksek (Rize, Trabzon) | Alpine + tel destek + ısıtıcı |
| Doğu Anadolu (Erzurum, Kars) | Tam alpine + hibrit + helikopter erişim |
| İç Anadolu (Ankara) | Eğim + 8 mm halat |
| İç Anadolu yüksek | Alpine + statik |
| Ege/Akdeniz | Standart yeterli |
| Sahil tatil yaz | Standart |
| Dağ otel/kayak | Alpine zorunlu |
| Cami mahyası (yüksek bölge) | Alpine + Anıtlar onaylı |
Kar yükü TS 498 hesabı + bölge zirvesi + ankraj çift sistem üçlüsünden tasarım — Karadeniz yüksek + Doğu Anadolu alpine kablo zorunlu, Marmara/Ege standart yeterli.