Asıl-Alt İşveren Yapısı
| Tip | Sorumluluk | Örnek |
|---|---|---|
| Asıl işveren | İşin yapıldığı yer sahibi | Belediye, AVM, mağaza, holding |
| Alt işveren (taşeron) | Yüklenici | LED süsleme firması |
| Alt-alt işveren | Yüklenicinin yüklenicisi | Vinç firması, elektrik teknisyeni |
| Doğrudan çalışan | Bireysel | Esnaf montaj |
Asıl işveren alt işverenlerin SGK borcundan müteselsil sorumlu — borç ödemeyi asıl işverene takip eder.
SGK Kayıt Süreci
| Aşama | Belge |
|---|---|
| İşe giriş | İşe giriş bildirgesi (1 işçi = 1 belge) |
| Aylık | Aylık prim hizmet belgesi |
| Çıkış | İşten ayrılış bildirgesi |
| Sezon sonu | Tüm işçi çıkış kayıt |
| Yıllık | Vergi muhasebe denetim |
Yılbaşı sezonu 60-90 gün geçici ise işçi tipik sezonluk işçi kaydı; uzun süre tam zamanlı kayıt zorunlu.
Eksik Bildirim Cezası (2026)
| Tip | Tipik Ceza (TL/işçi) |
|---|---|
| Geç bildirim (1 ay) | 5.000-8.500 |
| Eksik bildirim (kayıtsız) | 17.000-34.000 |
| Tekrar eksik (2+ kez) | 34.000-68.000 |
| Sahte belge | 68.000+ + savcılık |
| SGK borcu | Borç + faiz + ceza |
| İSG kazası kayıt yok | 6 ay-3 yıl hapis |
Yılbaşı sezonu 15 işçilik bir proje, eksik bildirim → 255.000-510.000 TL ceza + sigorta kapsamı dışı.
Asıl İşveren Müteselsil Sorumluluk
Belediye/AVM/firma için:
| Senaryo | Sorumluluk |
|---|---|
| Alt işveren SGK borç ödemedi | Asıl işveren öder, sonra rücu |
| Alt işveren çalışanı kazası | Asıl işveren tam tazminat |
| Alt işveren ödememesi → kapatma | Asıl işverene takip |
| Alt-alt işveren ödememesi | Hiyerarşi yukarıya |
| Ucuz teklif kabul etme | Risk asıl işverende |
Sözleşmeye Eklenecek Maddeler
| Madde | Açıklama |
|---|---|
| SGK borç belgesi sunma | Sözleşme öncesi + sezon başı + sonu |
| İşe giriş bildirgesi listesi | Tüm işçi adı listeli |
| Aylık prim belgesi | Sözleşme süresince |
| Çıkış belgesi | Sezon sonu tüm işçi |
| Denetim hakkı | İşveren ad-hoc denetim |
| Cezai şart | SGK eksikse %15-25 ücret kesinti |
| 3. taraf sigorta | İSG kazası garanti |
| Yüklenici tazminat | Eksik bildirim cezası karşılama |
Üç Kontrol Noktası
Sezon süresince:
| Tarih | Aksiyon |
|---|---|
| Sözleşme öncesi | SGK borçsuzluk belgesi (son 12 ay) |
| Kurulum başlangıcı (Kasım) | İşçi listesi + giriş bildirgesi |
| Sezon ortası (Aralık 22) | Aylık prim belgesi |
| Sezon sonu (Ocak 14) | Tüm işçi çıkış belgesi |
| Yıllık | Vergi muhasebe denetim |
Ucuz Teklif Risk Faktörü
| İşaret | Risk |
|---|---|
| Pazar fiyatının %40+ altında | Sigortasız işçi |
| Sözleşme yazılı değil | Hukuki zafiyet |
| SGK belge sunmaz | İşçi kayıtsız |
| Sigorta poliçesi yok | İSG kazası dava |
| Referans verilmiyor | Geçmişte kötü |
| Faturasız iş | Vergi de eksik |
Ucuz teklif kabul etmek kısa vade tasarruf, uzun vade dava + ceza.
İSG Kazası Senaryosu
İşçi yüksekten düştü, ağır yaralı:
| SGK Durumu | Sonuç |
|---|---|
| Tam kayıtlı | SGK hastane masraf + iş göremezlik öder |
| Eksik kayıt | İşveren tam tazminat + ceza |
| Kayıt yok | İşveren tam tazminat + 6 ay-3 yıl hapis |
| Sigorta yok | Aile dava + idari ceza |
Tipik ağır yaralı tazminat 150.000-680.000 TL + uzun süreli rehabilitasyon. Asıl işveren bu sorumluluktan kaçamaz.
Bağımsız İş Güvenliği Uzmanı
Yılbaşı projesinde:
| Konu | Aksiyon |
|---|---|
| Risk analizi | Sözleşme öncesi |
| Sezon başı eğitim | Tüm işçi |
| Saha denetim | Haftalık |
| Olay raporu | Anında SGK + Bakanlık |
| Sezon sonu rapor | Yönetim sunum |
Bağımsız uzman ücreti yıllık 12.000-45.000 TL — sigorta kapsamı / yasal koruma için zorunlu sayılabilir.
SGK Denetim Sezonu
| Ay | Denetim Yoğunluğu |
|---|---|
| Kasım-Aralık | Yüksek (yılbaşı sezon) |
| Mart-Mayıs | Orta (genel denetim) |
| Yıl boyu rastgele | Düşük |
| Şikayet üzerine | Anında |
SGK denetçileri AVM, plaza, belediye projelerini öncelikli denetler — büyük işveren = yüksek görünürlük.
Yaygın Hatalar
| Hata | Sonuç |
|---|---|
| Sözleşme yapmama | Hukuki koruma yok |
| SGK belge atlama | Eksik bildirim cezası |
| Ucuz teklif kabul | Sigortasız işçi riski |
| Çalışan listesi alma yok | Kim kim bilinmez |
| İSG eğitimi yok | Kazaya hazırlıksız |
| Sezon sonu çıkış belgesi yok | İşçi kayıt sürer |
Pratik Karar Tablosu
| Proje Boyutu | Önerilen Koruma |
|---|---|
| Küçük (1-2 işçi) | SGK belge + sözleşme |
| Orta (5-10 işçi) | Yukarıdaki + sigorta poliçesi 1M TL |
| Büyük (15+ işçi) | Yukarıdaki + bağımsız İSG uzmanı |
| Belediye/AVM | Tüm koruma + idare iç denetim |
| Tarihi yapı | Yukarıdaki + restorasyon eğitimli ekip |
| Yüksek katlı | Yukarıdaki + vinç operatör belgesi |
SGK ve İSG paralel kontrol — biri eksikse zincir kırılır. Asıl işveren konumundaki belediye/AVM/firma yüklenici denetiminde sıkı yazılı koşul + 3 kontrol noktası standardını korumalıdır.